Polecamy         
apartamenty
i pokoje gościnne

turystyka
kraków noclegi
fotograf kraków
wrocław noclegi
poznań noclegi

 Strony  o  Świeciu 









Policyjne Ju-Jitsu
Louis Shomer

Prawdziwy Mężczyzna
Malwina Gartner

Tajemnice największych uwodzicieli
Adrian Kołodziej
Grzegorz Głuś


        

Świecie


   Miasto powiatowe w woj. kujawsko-pomorskim, położone przy ujściu Wdy do Wisły w północnej częsci województwa, należy do najstarszych miast pomorskich i nadwiślańskich. 27 tysięcy mieszkańców.
    Najwcześniejsza wzmianka o Świeciu zachowała się w dokumencie z 1198 roku, rezydującego tu księcia Grzymisława. W XI w. gród pomorski, XII-XIII w. stolica księstwa. Prawa miejskie od 1338 roku. Był to stosunkowo silnie ufortyfikowany ośrodek władzy, centrum życia politycznego tej części Pomorza, miasto prezentowało również znaczny potencjał ekonomiczno-gospodarczy. Burzliwe, zawiłe dzieje Pomorza w późniejszych wiekach i okresach rozbiorów odcisnęły swe piętno także na Świeciu. Ziemia świecka wraz z miastem powróciły do Polski w dniu 25 stycznia 1920 roku. We wrześniu 1939 zacięte walki obronne WP; 1939 - 1940 w Świeciu i okolicy Niemcy dokonywali egzekucji mieszkańców Pomorza (zginęło ok. 23 tys. osób). W okresie powojennym , po wyzwoleniu 10 lutego 1945 roku,otwiera się nowy etap w dziejach miasta.
   Wielkie zakłady celulozowo-papiernicze, przemysł spożywczy (cukrowniczy, mięsny, młynarski), wytwórnia pasz.
   Do obiektów wartych zwiedzenia zaliczyć należy ruiny gotycko- renesansowego zamku z XIV-XVI w. /miał on charakter silnej warowni i był siedzibą komtura/, kościół z XV-XVI w., pozostałości gotyckich murów miejskich z XIV w., barokowy zespół klasztorny Bernardynów z końca XVII-XVIII w., dawny spichlerz wybudowany na początku XIX w., w dzielnicy Przechowo znajduje się dawny młyn kastowy z poł. XIX w.

Wojsko Polskie w Świeciu

1. Geneza powstania garnizonu wojskowego w Świeciu.
   Świecie przyłączone zostało do Prus podczas I rozbioru. 2 połowa XIX wieku zapisała się w historii Świecia nasileniem procesów germanistycznych. Działania zaborców napotkały na silny opór ludności. Wzmożona działalność organizacji polskich przyczyniła się do wzrostu i umocnienia polskiej świadomości narodowej, a także była rezultatem wzmocnienia pozycji ekonomicznej polskiego handlu i rzemiosła. Świadectwem tego był znaczny wzrost publicznego posługiwania się językiem polskim w Świeciu na początku XX w. Jednocześnie bardziej powszechnie odczuwana w szerokich kręgach społeczeństwa polskiego dyskryminacja narodowościowa i rosnąca walka konkurencyjna między polskim a niemieckim mieszczaństwem, prowadziły do postępującej radykalizacji narodowej polskiego ruchu organizacyjnego.
   Punktem zapalnym były wydarzenia w 1912 r. podczas wyborów do parlamentu pruskiego. Polskim kandydatem na posła był Sas - Jaworski, niemieckim - starosta Haller. 25 stycznia 1912 r. w dzień wyborów, Niemcy - aby przechylić szalę zwycięstwa - sprowadzili z Gdańska grupę studentów. Do pomocy polskiemu kandydatowi stawili się członkowie "SOKOŁA", Towarzystwa Przemysłowców oraz Młodzieży Handlowej. W nocy Niemcy, pełni radości ze zwycięstwa, sprowadzili na rynek orkiestrę, wiwatowali i śpiewali. Oburzona ludność polska rozpędziła ich. Poturbowano też niemieckie władze bezpieczeństwa. Liczny pochód ruszył ulicami Świecia aż do gmachu starostwa. Ten patriotyczny zryw Polaków w 1912 roku na rynku świeckim spowodował, że Niemcy uważali za konieczne stworzyć w Świeciu garnizon wojskowy.
   W dniu 2 lipca 1912 roku pomiędzy Królewską Intendenturą VII Korpusu Armii Pruskiej a Gminą Miejską w Świeciu została zawarta umowa, która regulowała fakt budowy koszar oraz wpływów, jakie miała gmina otrzymać z tytułu dzierżawy. Gmina Miasta Świecia zakupiła teren i według przedłożonego przez armię planu rozpoczęła budowę koszar, które zostały ukończone w 1914 roku. Niemcy nie przeczuwali, że w niedługim czasie zamieszka w nich wojsko polskie.
   Wykonując postanowienie Traktatu Wersalskiego wojsko polskie rozpoczęło oswobodzanie oraz przejmowanie ziem Pomorza. 25 stycznia 1920 roku, wczesnym rankiem ostatnie oddziały niemieckie opuściły Świecie. W kilka godzin później wkroczyły do miasta pierwsze kolumny wojska polskiego, dowodzone przez generała Józefa Hallera, witane radośnie przez polską ludność Świecia.

2. Działalność Szkoły Kadry Marynarki Wojennej w latach 1921 - 1932.
   Marynarka Wojenna okresu 1918 - 1939 składała się z czterech zasadniczych części:
- kierownictwa Marynarki Wojennej,
- Floty,
- Flotylli rzecznej,
- Szkół i zakładów podporządkowanych bezpośrednio kierownictwu Marynarki Wojennej.
   Kierownictwo Marynarki Wojennej wchodziło jako naczelny organ tej broni w skład Ministerstwa Spraw wojskowych. W październiku 1921 r. Szkołę Specjalistów Morskich przeniesiono do Świecia. Komendantem Szkoły został komandor ppor. Kazimierz Korytowski, funkcję tę pełnił do 15 lipca 1925 roku. Na przełomie lat 1927 - 1929 Komendantem Kadry Szeregowych Floty w Świeciu był mjr. Grzanka, który w maju 1929 roku został przeniesiony do Warszawy.
   Następnym komendantem został kpt. Czachowicz, który funkcję tę pełnił do kwietnia  1932 roku. W dniu 30 kwietnia 1922 roku 120 szeregowych ukończyło pierwszy kurs specjalistów. Ze względu na niski poziom wynikający z ciężkich warunków szkoleniowych, pierwsi absolwenci nie otrzymali jeszcze tytułu specjalistów, choć już przydzieleni zostali na okręty floty wiślańskiej i pińskiej. Dopiero w dniu 1 października 1922 roku nastąpiło otwarcie normalnego dla marynarzy i specjalistów kursu podoficerskiego oraz kursu specjalitów. Rozkaz kierownictwa Marynarki Wojennej wiceadmirała Kazimierza Porębskiego regulował szczegółowo tok szkolenia i egzaminów marynarzy w Szkole Specjalistów Morskich w Świeciu.
   Szkolono na potrzeby Marynarki Wojennej następujących specjalistów morskich: sterowników, sygnalistów, mechaników turbin, palaczy, motorzystów, radiotelegrafistów, nurków, elektromechaników, marynarzy pokładowych, minerów, torpedystów, sanitariuszy, strzelców a także kucharzy oraz muzykantów. Szkoła Specjalistów Morskich w Świeciu w 1923 roku według stanu na dzień 17 sierpnia liczyła 220 osób. Przy Szkole Specjalistów Morskich zorganizowano warsztaty szkolne, kreślarnię oraz bibliotekę pozwalającą na pogłębianie wykładanych przedmiotów. W trakcie praktycznej nauki marynarze wszystkich klas wykonywali strzelania z karabinów na strzelnicy garnizonowej, uczestniczyli w zajęciach polowych, na placu ćwiczebnym w miejscowości Sulnówko oraz odbywali naukę wiosłowania na rzece Wda. W końcowej fazie kursu absolwenci z kwietnia 1923 r. zwiedzali monitor "Pińsk", w celu praktycznego zapoznania się z jednostką  pływającą.  W  tym  celu  na  początku  lipca  1923 r.  por. L. Ziembmicki udał się do Warszawy w celu zamówienia materiałów technicznych dotyczących statku "Kiliński". W połowie sierpnia por. Ziembmicki wraz z grupą pięciu marynarzy udali sie do Modlina, jako tymczasowa załoga ORP "Kiliński" podczas przepłynięcia szlaku z Modlina do Świecia. Z rozkazu nr 119 z dn. 27.08.1923 r. kierownictwa Marynarki Wojennej wynika, że ORP "Kiliński" rozpoczął służbę w Szkole Specjalistów Morskich od dn. 16 sierpnia 1923 r. Szkoła Kadry Marynarki Wojennej w Świeciu oprócz bogatej pracy dydaktyczno - wychowawczej prowadziła również działalność kulturalną, z którą wychodziła na teren miasta. Żadna uroczystość nie mogła obejść się bez udziału marynarki. Szkoła posiadała własną orkiestrę, która prowadzona była w latach 1927-1932 przez kapelmistrza Tomaszewskiego. W celu urozmaicenia życia kulturalnego marynarzy i mieszkańców Świecia działało na terenie szkoły Koło Miłośników Sceny Kadry Marynarki Wojennej, które wystawiało sztuki teatralne połączone z zabawą taneczną.
   Szkoła Kadry marynarki Wojennej obok działalności dydaktyczno - wychowawczej i kulturalnej prowadziła działalność sportową, z którą wychodziła poza mury koszar, rywalizując w różnych dyscyplinach z drużynami miejskich klubów sportowych. Marynarze posiadali własną przystań, która mieściła się tuż przy moście na rzece Wda. Była to przystań o nazwie Wojskowy Klub Wioślarski. Otwarcie sezonu wioślarskiego następowało późną wiosną, kiedy pogoda umożliwiała przeprowadzenie zawodów sportowych wioślarzy, a także można było liczyć na duży udział mieszkańców Świecia dopingujących swoich ulubionych zawodników.
   Szkoła Marynarki Wojennej w Świeciu w latach 1921-1932 mimo trudności wynikających z braku niektórych wykładowców i braku sprzętu technicznego, szkoliła specjalistów i podoficerów Marynarki Wojennej na dobrym poziomie. Cele stawiane w trakcie realizacji procesu wychowawczego ukierunkowane były na wychowanie marynarzy na dobrych żołnierzy i obywateli państwa polskiego. Działalność sportowa i kulturalna prowadzona przez wojsko oraz organizacje cywilne miała na celu zbliżenie obu środowisk, wyrabianie umiejętności współdziałania w różnych sytuacjach i cel ten został osiągnięty. Treści patriotyczne realizowane w procesie dydaktyczno - wychowawczym stawiane były na odpowiednio wysokim miejscu. Uczestnictwo wojska w uroczystościach państwowych, czy też pokazywanie uroczystości wojskowych na terenie miasta wywierało właściwy wpływ na integrację wojska z miejscową społecznością. Ta rozwijająca się wspaniale współpraca wojska i społeczeństwa została zakłócona wiadomością o przeniesieniu. Wiosną 1932 r. Szkoła Marynarki wojennej opuściła koszary w Świeciu. Szkoła przeniesiona została do nowo wybudowanych koszar Marynarki Wojennej w Gdyni, przekazując dotychczasowe koszary w Świeciu do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu VIII.
   W latach 1932-1937 trwały targi pomiędzy miastem a wojskiem w sprawie zaludnienia koszar, przede wszystkim o należności, jakie kasa miejska miała otrzymać za dzierżawę. Koszary te miały przecież przynosić określone dochody dla miasta. Korzystając z przepisów umowy podpisanej 2 lipca 1912 r., której żadna ze stron nie wypowiedziała do 1937 r., władze miejskie Świecia zaskarżyły do sądu skarb państwa za straty poniesione z tytułu niewykorzystywania przez pięć lat obiektów przez wojsko i wygrały. Miastu przysądzono kwotę 364 tys. złotych, a wojsko zdecydowało się w 1937 r. nabyć obiekty koszarowe w Świeciu na własność. Społeczeństwo Świecia z niecierpliwością jednak oczekiwało przybycia wojska na stałe do koszar.
   Ostatecznie wojsko wróciło do Świecia w październiku 1937 r., zaś 19 grudnia odbyła się uroczysta przysięga rekrutów, którą uświetnił swoją obecnością ówczesny dowódca Okręgu Korpusu VIII gen. Wiktor Thommee, połączona z oficjalnym powitaniem żołnierzy przez społeczeństwo.

3. Batalion Szkolny Lotnictwa i Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w latach 1937 - 1939.
   Lotnictwo wojskowe ma w naszym kraju bogate tradycje, zaś Bydgoszcz uważana jest za kolebkę lotnictwa sportowego i kużnię kadr lotnictwa wojskowego. Odpowiedzią na zapotrzebowanie personelu było powołanie w 1922 r. Centralnej Szkoły Mechaników Lotnictwa przy Szkole Pilotów, którą w 1929 r. przemianowano na Centrum Wyszkolenia Technicznego Lotnictwa w Bydgoszczy. Mając zaś na uwadze duże zapotrzebowanie na młode, dobrze wyszkolone kadry podoficerskie, rozkazem Ministra Spraw Wojskowych numer 8635/30 z dnia 7 sierpnia 1930 r. została sformowana w Bydgoszczy trzyletnia Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich na bazie obiektów Centrum Wyszkolenia.
   Także w Dęblinie od 15.12.1936 r. funkcjonował Tymczasowy Ośrodek Szkolny Specjalistów Lotnictwa, podporządkowany komendantowi Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa. Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych , Dep. Dow. Og. L. 851/Org. tjn. z dnia 22.06.1937 r. zarządzono z dniem 01.09.1937 roku przeorganizowanie wymienionego Ośrodka na Batalion Szkolny Lotnictwa z jednoczesnym przeniesieniem batalionu z Dęblina do Świecia. Batalion Szkolny Lotnictwa w Świeciu został z dniem 24 czerwca 1937 roku podporządkowany komendantowi Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 2 w Bydgoszczy. Batalion Szkolny Lotnictwa składał się z dowództwa batalionu, 2 kompanii szkolnych poborowych, 1 kompanii szkolnej specjalistów i kwatermistrzostwa. Dowódcą batalionu był mjr Stefan Berezowski (od 20.03.1939 - podpułkownik). Z dniem 14.12.1937r. nadano batalionowi charakter macierzystej jednostki.
   W roku 1937 wydano nowe regulaminy, których zastosowanie doprowadziło do rozsądniejszego traktowania żołnierzy i uczniów szkół wojskowych. Dążono także do polepszenia warunków zakwaterowania i szkolenia. Dlatego też, po egzaminach w 1937 roku i skompletowaniu dwóch pełnych eskadr w Bydgoszczy, nowy rocznik małoletnich tj. Dywizjon Szkolny nr 1 przeniesiono we wrześniu tegoż roku na pierwszy rok nauki do kompleksu koszarowego w Świeciu, podporządkowując go w zakresie administracyjnym Batalionowi Szkolnemu Lotnictwa w Świeciu. Następny, 1938 rocznik małoletnich składał już egzaminy wstępne oraz szkolił się w Świeciu. Dowódcą Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Świeciu był kpt. pil. Brunon Mówka. Kandydatami na elewów SPLd.M byli chłopcy w wieku 16 - 18 lat po ukończeniu co najmniej siedmiu klas szkoły powszechnej.
   Tu w Świeciu dawne koszary marynarki wojennej, w których już funkcjonował Batalion Szkolny Lotnictwa, nadawały się doskonale do realizacji programu nauki pierwszego roku szkolnego małoletnich. Program obejmował bowiem przedmioty ogólnokształcące i podstawową zaprawę wojskową. Dopiero program następnych dwóch lat nauki i służby był poświęcony przedmiotom technicznym i wymagał pełnego zaplecza (samolotów, lotnisk, hangarów, warsztatów itp.), w które były w stanie szkołę zabezpieczyć Bydgoszcz a od 1939 roku Krosno. Mimo, że Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Świeciu (a także ta w Bydgoszczy) była pod zarządem władz wojskowych i jej charakter był czysto wojskowy, nie stanowiła ona jednostki wojskowej (stąd podporządkowanie administracyjne Batalionowi Szkolnemu Lotnictwa), a uczniowie przez pierwsze dwa lata nie byli żołnierzami. Dopiero po ukończeniu drugiego roku nauki i złożeniu przysięgi wojskowej, wcieleni byli do wojska z tytułem ucznia - szeregowca i podlegali pełnej dyscyplinie wojskowej. Dzień w Szkole rozpoczynał  się  bardzo  wcześnie.  Już  o   godzinie   piątej   rano w okresie letnim i o godzinie piątej trzydzieści w czasie zimowym. Czas był wypełniony nauką i ćwiczeniami (m.in. język polski, historia, geografia, terenoznawstwo i inne). Adepci lotnictwa tworzyli w Świeciu tylko pierwszy rocznik - przygotowanie teoretyczne oraz ogólnowojskowe. Dalsze szkolenie , szczególnie to praktyczne odbywało się w Sobiejuchach koło Żnina i w Krośnie nad Wisłokiem. Z uwagi bowiem na ciasnotę i brak pomieszczeń w Bydgoszczy władze wojskowe podjęły decyzję budowy nowej szkoły i lotniska dla CWL nr 2 i SPLdM w Krośnie. Budowa została zrealizowana oraz wykonana w przyspieszonym terminie. Rocznik 1938 SPLdM został przeniesiony więc ze Świecia do Krosna w czerwcu 1939 r. ale Batalion Szkolny Lotnictwa nadal pozostał w Świeciu do września 1939 r. - do wybuchu wojny.
   Losy wojenne Batalionu Szkolnego Lotnictwa ze Świecia są mało udokumentowane. Przypuszczalnie jednostka ta z chwilą wybuchu II wojny światowej została przeniesiona na Kresy Wschodnie.

4. 2 Liniowy Batalion Łączności i Podoficerska Szkoła Specjalistów Łączności w latach 1951 - 1972.
   Na początku lat pięćdziesiątych następują zmiany organizacyjne w Siłach Zbrojnych i okręgach wojskowych. W Bydgoszczy sformowany zostaje 7 pułk łączności i okręgowy węzeł łączności, które przejmują zadania wykonywane dotychczas przez 2 okręgowy batalion łączności. Z chwilą przeformowania zmieniły się także zadania batalionu. Zasadniczym i podstawowym zadaniem była budowa i eksploatacja linii łączności między jednostkami POW a okręgowym węzłem łączności. Dnia 27.09.1951 r. miejscem postoju batalionu liniowego zostaje wyznaczone Świecie nad Wisłą, miejscowość położona 45 km na północ od Bydgoszczy. Po zakończeniu wszystkich prac związanych z przerzutem jednostki i umieszczeniu jej w poniemieckim kompleksie koszarowym, rozpoczęto intensywne szkolenie specjalistyczne np. techniki budowy linii stałej szkolono w kompanii ppor. Kazaneckiego, a linie kablowo - tyczkowe w kompanii ppor. Ciszewskiego. Systematyczne uzyskiwanie dobrych wyników szkoleniowych, zajmowanie czołowych miejsc przez reprezentantów batalionu w zawodach wojsk łączności, a także dobry poziom wykonywania zadań na ćwiczeniach zostają wysoko ocenione przez szefa Wojsk Łączności WP. W 1955 r. 2 liniowy batalion łączności uznany został jako jeden z najlepszych batalionów WP tego typu jednostek. Batalionem do 1955 r. dowodzili kolejno następujący dowódcy: kpt. Władysław Frelichowski, kpt. Edward Krysiak, mjr Czesław Bogdanowicz, mjr Stefan Grys.
   W 1957 r. 2 liniowy batalion łączności zostaje rozformowany i na jego bazie powołana zostaje do życia Podoficerska Szkoła Specjalistów Łączności Nr 10 z zadaniem szkolenia dowódców drużyn wojsk łączności dla jednostek POW. Od lipca do września 1957 r. przygotowano bazę szkoleniową oraz rejon zakwaterowania i skompletowano stan osobowy szkoły. Do pełnienia dalszej służby wojskowej w jednostce wojskowej w Świeciu skierowano oficerów i podoficerów z rozformowanych batalionów łączności z Gdańska i Wałcza. Pierwsze dowództwo Podoficerskiej Szkoły Specjalistów Łączności przedstawiało się następująco:
Dowódca - kpt. Józef Pawłowicz
Z-ca d-cy d/s politycznych - kpt. Roman Sokołowski
Szef sztabu - kpt. Janusz Dąbrowski
Kwatermistrz - kpt. Stanisław Pożoga
Pom.D-cy d/s technicznych - kpt. dypl. Ireneusz Bułhak
Na dowódców pododdziałów szkolnych wyznaczono następujących oficerów:
- kompania radiotelegraficzna - d-ca kpt. Bulakiewicz
- kompania telegraficzno-telefoniczna - d-ca kpt. Pawłowski
- kompania radiotelefoniczna - d-ca por. Kwiatkowski
- pluton transportowo gospodarczy - d-ca st. sierż. Fiałek
   Szkolenie pierwszego turnusu rozpoczęto 18 listopada 1957 r., a zakończono 15 kwietnia 1958 r. W następnym turnusie, ze względu na wprowadzenie nowego sprzętu łączności, okres szkolenia przedłużono do jednego roku.
   Równolegle z procesem szkolenia rozwija się współpraca oraz kontakty jednostki  z  mieszkańcami  Świecia.  W  dniu  22  lipca  1959  roku  na placu 1 Maja w centrum miasta odbyła się uroczystość wręczenia sztandaru jednostce ufundowanego właśnie przez społeczeństwo miasta i powiatu Świecie. Wręczenia sztandaru dokonał Szef Sztabu POW gen. bryg. Tadeusz Pióro na ręce dowódcy szkoły kpt. Pawłowicza. W 1960 r. przeprowadzona zostaje inspekcja jednostki przez Komisję MON, która oceniła stan wyszkolenia, porządek wojskowy i dyscyplinę na ocenę dobrą. Szkołą dowodził wówczas ppłk Rudolf Moskwa. Podsumowując kolejny, 1962 r. Szef Sztabu Generalnego uznał Podoficerską Szkołę Specjalistów Łączności nr 10, za najlepszą ze wszystkich szkół tego typu i wyróżnił pamiątkowym pucharem. Dowódcą był wtedy ppłk Henryk  Tonkiel,  który  dowodził  szkołą w latach 1961-1972. Na podstawie rozkazu MON Nr 0669 z dnia 02.11.1965 r. szkoła otrzymała nazwę: Szkoła Podoficerów i Młodszych Specjalistów Wojsk Łączności Nr 10. W okresie do 1972 roku mury szkoły opuściły 22 turnusy dobrze wyszkolonych dowódców drużyn i młodszych specjalistów łączności, którzy zasilili jednostki Pomorskiego Okręgu Wojskowego. M in. od października 1963 r. służbę wojskową w Podoficerskiej Szkole Specjalistów Łączności Nr 10 pełnił były Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych RP, Lech Wałęsa, który ukończył szkołę w październiku 1964 r. i został awansowany do stopnia starszego szeregowego.

5. 12 Pułk Radioliniowo - Kablowy Ziemi Świeckiej w latach 1972 - 2001 /patrz historia/.






Copyright © 2004- prlk. Wszelkie prawa zastrzeżone. Aktualizacja: